benh-tieu-duong-insipidus

Bệnh tiểu đường insipidus: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị theo từng dạng

Bệnh tiểu đường insipidus (viết tắt DI) là một rối loạn hiếm gặp trong đó cơ thể không thể điều tiết chất lỏng đúng cách. Điều này có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng. Những người bị bệnh tiểu đường insipidus thường khát nước dữ dội và đi tiểu nhiều hơn bình thường do bất thường nội tiết tố.

Bệnh tiểu đường insipidus

Mặc dù có cùng tên, bệnh tiểu đường insipidus không liên quan đến bệnh đái tháo đường (tiểu đường), và cũng không phổ biến bằng.Khi đó cơ thể không thể điều chỉnh glucose.

Bốn dạng bệnh tiểu đường insipidus khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra sự rối loạn nội tiết tố. Các loại khác nhau là:

benh-tieu-duong-insipidus

  1. Bệnh đái tháo nhạt
  2. Bệnh tiểu đường nephrogenic insipidus
  3. Bệnh đái tháo nhạt do insipidus, còn được gọi là chứng thiếu máu nguyên phát
  4. Bệnh đái tháo đường

Bệnh tiểu đường insipidus là một tình trạng hiếm gặp. Chỉ khoảng 20.000 người được chẩn đoán mắc bệnh này ở Mỹ mỗi năm. Bệnh có thể xảy ra ở mọi người, mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ cao hơn đáng kể là những người sau 40 tuổi.

Vậy làm thế nào để điều tiết chất lỏng khi bạn bị bệnh đái tháo nhạt? Khi hệ thống điều tiết chất lỏng của cơ thể bạn hoạt động tốt, thận sẽ lọc máu của bạn và hút chất thải và chất lỏng dư thừa, sau đó thải ra nước tiểu. Thông thường, bạn sẽ thải ra khoảng 1-2l nước tiểu mỗi ngày.

Từ thận, nước tiểu đi xuống các ống nhỏ gọi là niệu quản đến bàng quang, nơi nó được lưu trữ cho đến khi bàng quang đầy và đi tiểu.

Một hormone gọi là vasopressin, là chìa khóa cho các quá trình này.

Vasopressin được sản xuất bởi vùng dưới đồi, một tuyến nhỏ ở đáy não của bạn. Sau đó, nó được lưu trữ trong tuyến yên, gần vùng dưới đồi và được giải phóng vào máu khi mức chất lỏng của cơ thể thấp.

Trong máu, vasopressin bảo thận của bạn hấp thụ ít chất lỏng hơn, nghĩa là chúng tạo ra ít nước tiểu.

Tuyến yên tiết ra ít vasopressin, hoặc thậm chí không tiết gì cả, khi bạn có mức chất lỏng cao hơn. Vào những thời điểm đó, bạn sẽ tiết ra nhiều nước tiểu.

Trong tiểu đường insipidus, hệ thống này không hoạt động đúng cách thông thường.

Triệu chứng

Các triệu chứng của bệnh tiểu đường insipidus bao gồm:

  • Khát nước cực độ
  • Lượng nước tiểu cực kỳ cao và vô vị (có ít hoặc không có màu hoặc mùi)
  • Tiểu đêm nhiều
  • Đái dầm

benh-tieu-duong-insipidus

Lượng nước tiểu sẽ thay đổi theo từng cá nhân và theo loại bệnh tiểu đường insipidus. Một người trưởng thành khỏe mạnh thường là 2l mỗi ngày, trong khi một người mắc bệnh tiểu đường insipidus có thể sản xuất gấp năm đến mười lần số nước tiểu đó đó.

Bệnh tiểu đường insipidus không được điều trị có thể dẫn đến mất nước , vì vậy điều quan trọng là phải theo dõi các triệu chứng đó. Chúng bao gồm:

  • Khát nước
  • Mệt mỏi
  • Da khô
  • Buồn nôn
  • Chậm chạp
  • Chóng mặt
  • Hay quên

Sự chậm chạp, chóng mặt và hay quên có thể là dấu hiệu mất nước nghiêm trọng, cần được chăm sóc y tế ngay lập tức. Nếu không được điều trị đúng cách, nó có thể dẫn đến co giật, tổn thương não và thậm chí tử vong.

Bệnh tiểu đường insipidus cũng có thể gây mất cân bằng các chất điện giải trong máu của bạn. Chất điện giải là các khoáng chất rất quan trọng để duy trì sự cân bằng chất lỏng trong cơ thể bạn. Các triệu chứng mất cân bằng điện giải bao gồm:

  • Lờ mờ hoặc mệt mỏi
  • Buồn nôn
  • Ăn mất ngon
  • Chuột rút cơ bắp
  • Hay quên, nhầm lẫn

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, các triệu chứng bệnh tiểu đường insipidus có thể khó phát hiện vì trẻ không thể nói về cơn khát của mình.

Cùng với khát và lượng nước tiểu quá nhiều, trẻ có thể có các triệu chứng sau:

  • Khó ngủ
  • Hay ngồi bần thần
  • Sốt
  • Nôn
  • Bệnh tiêu chảy
  • Phát triển chậm
  • Sút cân

Nếu con bạn có bất kỳ triệu chứng nào trong số này, hãy chắc chắn nói chuyện với bác sĩ nhi khoa của bạn. Chăm sóc y tế ngay lập tức cho con bạn nếu bạn nghi ngờ chúng bị mất nước.

Nguyên nhân

Trong khi tất cả các bệnh đái tháo nhạt có đặc điểm điều hòa vasopressin, sự rối loạn đó có thể được gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Nguyên nhân của sự điều hòa đó được xác định từng loại trong bốn loại bệnh tiểu đường insipidus.

benh-tieu-duong-insipidus

Bệnh tiểu đường Insipidus

Nguyên nhân bệnh tiểu đường insipidus là kết quả của sự tổn thương vùng dưới đồi hoặc tuyến yên.

Bởi vì những tuyến này đều có vai trò trong việc sản xuất, lưu trữ và giải phóng hormone, các tổn thương có thể phá vỡ hệ thống này. Điều đó khiến thận lọc quá nhiều chất lỏng ra khỏi máu, dẫn đến đi tiểu nhiều.

Các tuyến có thể bị tổn thương do:

  • Chấn thương đầu
  • Phẫu thuật
  • Nhiễm trùng
  • Viêm
  • U não

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh tiểu đường insipidus trung tâm gây ra bởi một khiếm khuyết di truyền dẫn đến các vấn đề với việc sản xuất vasopressin. Cũng có thể có bệnh tiểu đường insipidus mà không có nguyên nhân rõ ràng.

Bệnh tiểu đường Nephrogenic Insipidus

Trong DI thận, vấn đề không nằm ở não, mà là ở chính thận. Vì bất kỳ lý do nào, chúng không phản ứng như bình thương thì nên dùng vasopressin và do đó luôn loại bỏ lượng chất lỏng cao trong máu của bạn.

Thận có thể hoạt động theo cách này do bất kỳ yếu tố nào, bao gồm:

  • Yếu tố di truyền
  • Biến đổi gen
  • Bệnh thận mãn tính
  • Nhiễm trùng thận hoặc u nang
  • Một số bệnh ung thư
  • Tắc nghẽn đường tiết niệu
  • Nồng độ canxi cao trong máu
  • Nồng độ kali trong máu thấp
  • Một số loại thuốc, đặc biệt là lithium
  • Các bệnh khác, bao gồm amyloidosis, hội chứng Sjogren, và hội chứng Bardet-Biedl

Trong một số trường hợp, các bác sĩ không thể xác định nguyên nhân gây ra DI thận.

Bệnh đái tháo đường Insipidus

Hình thức đái tháo đường insipidus này xảy ra do khiếm khuyết trong cơ chế khát nước .Tín hiệu của cơ thể bạn nói rằng bạn cần uống nước, chúng nằm trong vùng dưới đồi của bạn. Khiếm khuyết này khiến bạn khát nước một cách bất thường ở mọi lúc.

Khi ai đó khát quá mức, họ có xu hướng uống nhiều hơn bình thường. Lượng chất lỏng cao sẽ làm cho cơ thể tiết ra ít vasopressin và dẫn đến thận sản xuất nhiều nước tiểu.

Như ở bệnh tiểu đường insipidus loại 1, cơ chế khát của vùng dưới đồi có thể bị phá hủy bởi:

  • Chấn thương đầu
  • Phẫu thuật
  • Nhiễm trùng
  • Viêm
  • U não

Mọi người cũng có thể dễ mắc bệnh đái tháo đương insipidus do một số loại thuốc hoặc các vấn đề về sức khỏe thần kinh.

Bệnh tiểu đường trong thai kỳ

Bệnh tiểu đường insipidus không chỉ xảy ra trong thai kỳ và có thể được gây ra bởi hai yếu tố khác nhau:

Nhau thai tạo ra một loại enzyme phá vỡ vasopressin trong cơ thể người mẹ, dẫn đến nước tiểu quá nhiều vì thận hút quá nhiều chất lỏng từ máu.

benh-tieu-duong-insipidus

Cơ thể người mẹ sản sinh ra một lượng hóa chất cao gọi là prostaglandin, khiến thận không phản ứng với vasopressin, giống như ở DI thận.

Trong nhiều trường hợp DI thai, các triệu chứng nhẹ và không đáng chú ý, đặc biệt là do việc mang thai khiến nhiều phụ nữ đi tiểu thường xuyên. Tuy nhiên, mất nước khi mang thai có thể dẫn đến các biến chứng, bao gồm:

  • Các khuyết tật ống thần kinh
  • Nước ối thấp
  • Sinh non

Nếu bạn nghi ngờ đã bị đái tháo đường insipidus trong thai kì, hãy chắc chắn giữ cho mình đủ nước và tới gặp bác sĩ của bạn ngay lập tức.

Bởi vì nó sẽ trực tiếp bị gây ra bởi các yếu tố liên quan đến mang thai, đái tháo đường trong thai kỳ thường biến mất sau khi em bé được sinh ra, nhưng có khả năng quay trở lại trong các lần mang thai sau này.

Chẩn đoán

Khi bác sĩ nghi ngờ bạn có một số dạng của bệnh tiểu đường insipidus, bạn có thể cần một quá trình chẩn đoán có sự kết hợp của một số công đoạn sau đây:

  • Khám trực tiép để tìm dấu hiệu mất nước
  • Triệu chứng và lịch sử khám bệnh của bạn
  • Lịch sử y tế gia đình, nếu nó bao gồm đá tháo đường hoặc các triệu chứng liên quan
  • Xét nghiệm nước tiểu, để xem nước tiểu loãng hay đặc
  • Xét nghiệm máu, có thể giúp xác định loại DI
  • Xét nghiệm lượng chất lỏng, để xác định lượng nước tiểu bạn thải ra
  • MRI (chụp cộng hưởng từ), để tìm kiếm các vấn đề với vùng dưới đồi hoặc tuyến yên

Loại đái tháo đường rất quan trọng, vì nó giúp cho quá trình điều trị được thuận lợi hơn.

Điều trị

DI thường được điều trị bởi các bác sĩ chuyên khoa thận, đó là các bác sĩ chuyên về rối loạn thận, hoặc bác sĩ nội tiết, chuyên về các tình trạng liên quan đến tuyến sản xuất hormone (bao gồm vùng dưới đồi và tuyến yên).

Phương pháp điều trị chính cho bệnh tiểu đường insipidus là uống đủ nước để ngăn ngừa mất nước. Tuy nhiên, ngoài ra, việc điều trị được điều chỉnh theo loại DI cụ thể.

benh-tieu-duong-insipidus

  • Trung tâm DI có thể được điều trị bằng một loại hormone nhân tạo có tên là desmopressin, tương tự như vasopressin. Nó có sẵn dưới dạng thuốc viên, thuốc xịt mũi hoặc thuốc tiêm.
  • Điều trị DI thận niệu là nhằm vào nguyên nhân cơ bản của tình trạng này. Điều này có nghĩa là loại bỏ tắc nghẽn trong đường tiểu, ngừng thuốc hoặc bình thường hóa nồng độ canxi hoặc kali trong máu. Nó cũng có thể được điều trị bằng các loại thuốc giúp giảm lượng nước tiểu, bao gồm aspirin, ibuprofen và một số thuốc lợi tiểu nhất định gọi là thiazide. Thiazide thường làm tăng sản xuất nước tiểu, nhưng ở những người bị DI thận, chúng có tác dụng ngược.
  • Dipsogen DI chưa có phương pháp điều trị hiệu quả, vì vậy hạn chế các triệu chứng là chìa khóa cho điều trị chứng bệnh này. Các bác sĩ khuyên bạn nên sử dụng đá bào hoặc kẹo chua để giữ nhiều nước bọt trong miệng, có thể giúp giảm khát. Liều nhỏ desmopressin khi đi ngủ có thể giúp giảm số lần dậy và đi tiểu.
  • Desmopressin cũng thường được kê đơn cho DI trong thai kỳ. Nó có thể giúp ngay cả trong trường hợp enzyme nhau thai phá hủy vasopressin vì enzyme này không có tác dụng tương nào đáng kể với hormone tổng hợp.

Chú ý

Bởi vì mất nước là một mối quan tâm thực sự và nghiêm trọng, điều quan trọng là tập thói quen uống nhiều nước hơn. Mang theo một chai nước hoặc đồ uống thêm khi bạn ra khỏi nhà, nó có thể giúp đỡ rất nhiều. Bạn cũng nên tránh ánh nắng mặt trời để không bị mất nước qua mồ hôi. Các sản phẩm làm mát có thể là một ý tưởng tốt khi bạn không thể tránh nóng hoặc khi bạn tập thể dục.

benh-tieu-duong-insipidus

Bệnh tiểu đường insipidus thường là một tình trạng mãn tính. Ngoài việc uống thêm nước, các nhà nghiên cứu không tìm thấy bất kỳ cách ăn kiêng hay chế độ dinh dưỡng nào để điều trị hoặc ngăn ngừa DI. Tuy nhiên, với chẩn đoán và điều trị thích hợp, hầu hết những người mắc bệnh này đều có thể kiểm soát các triệu chứng và có cuộc sống bình thường.

Mọi thông tin ở trên đều mang tính tham khảo, để có thể có những lời khuyên phù hợp về bệnh tiểu đường insipidus thì bạn nên tới gặp trực tiếp bác sĩ. Bài viết tới đây là hết rồi, xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong những bài viết sau!

Related Posts

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *